Ο Δάσκαλος της κινηματογραφικής κριτικής

Βασίλης Ραφαηλίδης

Η κινηματογραφική κριτική είναι το πλέον δύσκολο έργο τέχνης, γιατί συνενώνει την συνθηματολογία που είναι η τέχνη και η επιχειρηματολογία που είναι επιστήμη. Είναι ένα απαραίτητο εργαλείο που είναι αναγκαιότητα για να κατανοήσει κανείς τον παράξενο κόσμο του σινεμά, όχι ως τεχνική, ούτε ως θέαμα, αλλά ως τέχνη και κυρίως ως στοχαστική.

Σήμερα έχουμε γεμίσει από κινηματογραφικούς κριτικούς, που ακόμα κι αν έχουν γνώσεις για το βάθος, το πλάτος και το ύψος της κινηματογραφικής κριτικής, το εξαφανίζουν στα βάθη του ωκεανού και αναδείχνουν την κάθε λογής αδιάφορη πατάτα από τα blockbusters ως μεγάλη ταινία.

Η πραγματική κινηματογραφική κριτική είναι πολιτισμική παρέμβαση και ανάλυση του έργου του κάθε λογής κινηματογραφιστή, σκηνοθέτη και παραγωγού.

Το σινεμά δεν είναι μόνο θέαμα, βασικά δεν είναι καθόλου θέαμα, είναι δημιουργία που αποθεώνει τη σκέψη. Η 7η τέχνη είναι η επιτομή των τεχνών και η κινηματογραφική κριτική οφείλει να την αναδείχνει ως τέτοια και όχι στην ποπ υποκουλτούρα που δημιουργεί και αναπαράγει τα λούμπεν στοιχεία που θεωρούν την εργασία μέσω πλουτισμού, σαγήνης και κοινωνικής ανάδειξης και όχι πεδίο ταξικής συνειδητοποίησης, διαπάλης και εργαλείο διαβίωσης.

Ο Αγαπημένος Βασίλης Ραφαηλίδης είναι, μέσα στους πέντε μεγάλους δασκάλους, της κριτικής του κινηματογράφου οι άλλοι τέσσερις ήταν-είναι και θα είναι οι, Γιάννης Μπακογιαννόπουλος, Ανδρέας Τύρος, Χρήστος Βακαλόπουλος,, και ο Νίκος Αντωνάκος….Ήταν και παραμένουν τα διαμάντια της κινηματογραφικής κριτικής και σε αυτούς οφείλουμε τα πάντα γύρω και μέσα από το σινεμά, ευτυχώς υπήρξαν μέρος της ενηλικίωσης μας και της κατανόησης του Κινηματογράφου!!!

Ο Τεράστιος Βασίλης Ραφαηλίδης γεννήθηκε στις 14 Ιανουαρίου του 1934 στα Σέρβια του νομού Κοζάνης και πέθανε σαν χτες στις 8 Σεπτεμβρίου 2000 στην Αθήνα από την επάρατο. Με πατέρα Κωνσταντινουπολίτη και μητέρα από την Κοζάνη, (οι γονείς του αμφότεροι υπήρξαν εκπαιδευτικοί) ήταν φυσικό να πάρει αρχές και καταβολές που σε κάθε περίπτωση αναδείχνουν αφενός μεν, ένα ιερό τέρας γνώσεων και αναλυτικής σκέψης που εμβάθυνε και πολλές φορές αυτοσχεδίαζε, αφετέρου δε τις ιδεολογικοπολιτικές του καταβολές. Μαρξισμός και Σινεμά είναι “νύχι κρέας”, εξάλλου το Σινεμά ενηλικιώθηκε και πήρε τη μορφή που όλοι γνωρίζουμε εξαιτίας της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Με κινηματογραφικές σπουδές στη σχολή Σταυράκου στην Αθήνα που τις υλοποίησε ως βοηθός του Νίκου Κούνδουρου και του Ροβήρου Μανθούλη και με δύο δυο δικές του ταινίες – ντοκιμαντέρ μικρού μήκους, το Βυζαντινό Μνημόσυνο και τους γουναράδες της Καστοριάς το 1962.

Ήταν τόσο μεγάλος που ενώ πρώτη του ταινία βραβεύτηκε από διεθνές φεστιβάλ, αυτός την απέρριψε ως αισθητικά απαράδεκτη αδιαφορώντας παντελώς για την τύχη της

Οι 3 σωματοφύλακες της κινηματογραφικής ανάλυσης και κριτικής πήγαν το σινεμά πολλά χρόνια μπροστά στην πατρίδα μας, (Μπακογιαννόπουλος, Τύρος, Αντωνάκος στο ρόλο του ντ’ Αρτανιάν ο άνθρωπος που λείπει από το χώρο τόσο πολύ), όπως κι ένας πέμπτος που έφυγε νωρίς το 1993, ο Χρήστος Βακαλόπουλος.

Χωρίς αυτούς δεν θα είχαμε ιδέα το τι μέγεθος και τι είδους πολιτισμικό υλικό και τι κοινωνικό φαινόμενο είναι το Σινεμά. Το σινεμά που δεν γεννήθηκε για να είναι διασκέδαση, αλλά επικοινωνία, μία γραφή που οι εικόνες μένουν άπαξ στο πίσω μέρος της κάρας μας.
Αυτές οι αναλύσεις ήταν απαράμιλλα έργα τέχνης, που τοποθετούσαν την ταινία στη σφαίρα της φαντασίας για να την τοποθετήσει αμέσως μετά αυτή στο βάθρο του μύθου, πάντα με όρους καλλιτεχνικής και κοινωνικοπολιτικής ανάλυσης!
Φυσικά αρκετοί εκ των ατάλαντων διασκεδαστών σατίριζαν αυτή την πλευρά του σινεμά, είτε ως έμμισθοι της ιδιωτικής τηλεόρασης, είτε ως άμισθοι, ατάλαντοι, αλλά πολέμιοι του κινηματογράφου που παράγει σκέψη και εμβαθύνει, (αυτός μόνο έμεινε στη μνήμη μας ως ανάμνηση). Αυτοί θα εξαφανιστούν και οι λάσπες που έριξαν όπως έλεγε ο μεγάλος γεωργιανός, θα ξεραθούν και θα τις πάρει ο άνεμος της ιστορίας!!!

  • 12 μαθήματα για τον κινηματογράφο (1982, Αιγόκερως)
  • Λεξικό ταινιών (1982, Αιγόκερως)
  • Κείμενα για τον Μαρξ (1983)
  • Φιλμοκατασκευή (1984, Αιγόκερως)
  • Κινηματογραφικά Θέματα (6 τόμοι, 1985, Αιγόκερως)
  • Έλληνες και Νεοέλληνες (1988)
  • Τα μαλλιά του φαλακρού δολοφόνου (1989, Αιγόκερως)
  • Το ομιχλώδες τοπίο της ιστορίας (1990, Αιγόκερως)
  • Καπιταλισμός, Η κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας (1991, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Μνημόσυνο για έναν ημιτελή θάνατο (αυτοβιογραφικό, 1992, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Στοιχειώδης αισθητική (1992, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού κράτους 1830-1974 (1993, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Οι λαοί των Βαλκανίων (1994, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • 20 κείμενα για 127 αιρέσεις (1995, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Ελληνικός κινηματογράφος, κριτική (1995)
  • Μυθ-ιστορία των βάρβαρων προγόνων των σημερινών Ευρωπαίων (1995, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Θερμοί και ψυχροί πόλεμοι (1996, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Λαοί της Ευρώπης (1996, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Το βλέμμα του ποιητή (1996, Αιγόκερως)
  • Επαναστατικά και απελευθερωτικά κινήματα (1997, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • 21 κείμενα για τη Μαλβίνα (1998, Ποντίκι)
  • Λαοί της Μέσης Ανατολής (1998, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Η μεγάλη περιπέτεια του Μαρξισμού (1999, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Πέρα από τον κινηματογράφο (Α΄ τόμος, 1999, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Πέρα από τον κινηματογράφο (Β΄ τόμος, 2003, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Άραβες (2003, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Ταξίδι στο μύθο δια της ιστορίας (2003, Αιγόκερως)
  • Η μυθική ιστορία των Εβραίων (2005, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου)
  • Νεοελληνική Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας (2010, εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, πρώτη δημοσίευση ως σειρά άρθρων στο “Έθνος της Κυριακής” το 1989)
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: Ορισμένα αναρτώμενα πολυμέσα από το διαδίκτυo στους ιστότοπους μας, όπως εικόνες & κυρίως video που αναρτούμε (με τη σχετική σημείωση της πηγής η οποία αναγράφεται πάνω και μέσα στην ίδια την προβολή τους), αναδημοσιεύονται θεωρώντας ότι είναι δημόσιας προβολής χρήσης και αναδημοσίευσης.Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, καλλιτεχνών, μουσικών, τραγουδοποιών, συγκροτημάτων, δισκογραφικών εταιρειών, κινηματογραφιστών, φωτογράφων, η ιδιοκτητών καναλιών στα διαδικτυακά πολυμέσα, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε.Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολoγίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα άρθρων συνεργατών και αυτό δε μας δεσμεύει ως επιχείρηση.Για άρθρα και διαφημιστικό υλικό που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς το πρώτο απηχεί την προώθηση και προβολή των διαφημιζόμενων και το δεύτερο αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο και τις ιστοσελίδες μας.