Ο Άνθρωπος που ανακάλυψε το Μοντάζ

Ο Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Αϊζενστάιν (Сергей Михайлович Эйзенштейн, που γεννήθηκε στις 22 Ιανουαρίου1898 κι έφυγε απ΄τη ζωή στις 11 Φεβρουαρίου1948), ήταν το διαμάντι της παγκόσμιας Κινηματογραφίας, ο σπουδαιότερος όλων των κινηματογραφιστών. Ήταν ένας τεράστιος δημιουργός, αυτός που ανακάλυψε και καθιέρωσε σε το μοντάζ και που χωρίς αυτόν πιθανότατα ακόμα και σήμερα να μην γνωρίζαμε ποτέ το Σινεμά οπως το γνωρίζουμε σήμερα. Όπως πιθανότατα να μην ήταν το Σινεμά μήτε η 7η Τέχνη, μήτε ένα μαζικό υπερθέαμα που πάνω στηρίζεται ακόμη και η τηλεόραση. Χωρίς τον Αϊζενστάιν, θα ήμασταν πολύ πίσω και όλοι που αγαπάμε το σινεμά, είτε ως τέχνη, είτε ως μαζικό θέαμα πρέπει να του ανάβουμε ένα καντήλι μιας και σε αυτόν οφείλεται όλη η σύγχρονη κινηματογραφία.

Επειδή η πατρίδα του Κινηματογράφου ήταν η Σοβιετική Ένωση, εκεί ακριβώς άρχισαν οι ζυμώσεις για το σινεμά του σήμερα, του αύριο και του ανέκαθεν. Καμία Κινηματογραφική Πρωτοπορία δεν θα υπήρχε αν δεν υπήρχαν οι ζυμώσεις, οι αντιθέσεις και η διαλεκτική αφετηρία του τι είναι το Σινεμά, αν δεν υπήρχαν οι παρακάτω δάσκαλοι που μόνο τα ονόματα τους μας προξενούν ανατριχίλες. α) Η σχολή του Κουλέχοφ που θεωρεί ότι το σενάριο είναι η αφετηρία ενός ψεύτικου κόσμου, με προεκτάσεις τη μυθοπλασία του Κινηματογράφου δια του μοντάζ. β) Η σχολή του μέγιστου Βερτώφ, που θεωρεί ότι η κάμερα πρέπει να καταγράφει τον αληθινό κόσμο , είναι η σχολή του Cinema Verite. γ) Η σχολή του τεράστιου Πουντόβκιν, του μεγαλύτερου Ποιητή της παγκόσμιας Κινηματογραφίας, που προσάρμοζε τη λογοτεχνία στο Κινηματογραφικό είναι και γίγνεσθαι. Φυσικά με όλους τους παραπάνω συνυπάρχει και ο μέγιστος Αϊζενστάιν και βρίσκεται κάπου στη μέση και παρά τις όποιες αντιθέσεις με τους παραπάνω, όμως πάντα έβρισκε και κοινά σημεία αλληλοδιαδοχής, αλληλοκάλυψης και αλληλεπικάλυψης με τους υπόλοιπους δασκάλους αλλά ανεξάρτητα από αυτούς παρότι ενείχε στοιχεία με όλους τους παραπάνω. Ο Αϊζενστάιν δεν θεωρούσε τις ποιητικές προδιαγραφές του Πουντόβκιν περιττές(γι αυτόν ήταν χρήσιμες και αποδείχτηκε στο έργο του), ωστόσο δεν έπρεπε να γίνονται υπερβολή και σημείο μοναδικής αναφοράς. Από τις σεναριακές ελλείψεις του Βερτώφ που δεν τις θεωρούσε τεχνικές αδυναμίες προέκυψαν πολλά καρέ από τον Αϊζενστάιν, που δεν θεωρούσε τίποτα άχρηστο. Γι’ αυτόν όλα ήταν αξιοποιήσιμα, παρά τις όποιες μεταξύ τους αντιθέσεις και από εκεί προέκυψε και μέρος κάποιων σκηνών που άλλαξαν στην πορεία με αφορμή τον αυτοσχεδιασμό της κάμερας, που μπαίνοντας στο μοντάζ έφερναν πολύ ανώτερο αποτέλεσμα από το αρχικά σχεδιαζόμενο. Παρά τις αντιθέσεις του με τις παραπάνω σχολές χρησιμοποιεί ότι ακριβώς του χρειάζεται. Παίρνει απ΄όλους οπτικές γωνίες που τις μετατρέπει και τις αποθεώνει, κάνοντας το ίδιο και με την οπτική του Κουλέχοφ. Να θυμίσουμε ότι ο τελευταίος θεωρεί το σενάριο και το μοντάζ το Α και το Ω ως αφετηρία ενός ψεύτικου κόσμου. Αυτό ο Αϊζενστάιν το μετέτρεψε, κάνοντας το σεναριακό(ως αφετηρία της κάμερας σε ένα αληθινό κόσμο). Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα στο Θωρηκτό Ποτέμκιν, όπου η σκάλα της Οδησσού μετατρέπεται σε ντοκιμαντέρ που απελευθερώνεται με το σενάριο πάνω σε αληθή στοιχεία τα οποία δημιουργούν μέσα από το μοντάζ μια σειριακή γραφή που βγάζει τρομερά συναισθήματα. Για τον μεγάλο Αϊζενστάιν, ο λόγος έμπνευσης και δημιουργίας έργου δεν προηγείται αλλά έπεται, αφού όλα καθορίζονται από το μοντάζ.

Φυσικά δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι οι Αϊζενστάιν, Κουλέχοφ, Πουντόφκιν, Ντοβζένκο Βερτόφ και Γιούτκεβιτς αποτέλεσαν τη λεγόμενη Ρώσικη Πρωτοπορία της δεκαετίας του 20, η το κίνημα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Για να μην μακρηγορούμε πρόκειται για τη Σχολή του Μοντάζ είτε του Ιδεολογικού είτε του Εκφραστικού Μοντάζ. Θ Αϊζενστάιν εξέφραζε το Ιδεολογικό Μοντάζ που είναι γνωστό στους κύκλους της ειδικευμένης τεχνικής γνώσης, ως Μοντάζ των Ατραξιόν ή των Έλξεων. Να σημειώσουμε εδώ πέρα ότι ο πρόγονος του Μοντάζ δηλαδή μια μορφή Αφηγηματικού Μοντάζ προϋπήρχε από τη Σχολή του Μπράιτον και τις αρχές του εικοστού αιώνα, συγκεκριμένα το 1903 και σχεδόν το τελειοποίησαν πηγαίνοντας το σε άλλο επίπεδο ο Πόρτερ και κυρίως ο Ντέηβιντ Γουόρκ Γκρίφιθ. Ο μεγάλος διαλεκτικός ο Αϊζενστάιν, ποτέ δεν ξέχασε την τεχνική τους προσφορά κι έλεγε ‘ότι χωρίς το Γκρίφιθ δεν θα υπήρχε το δικό του Μοντάζ.

Το Cinema δεν είναι μια υπόθεση των ηθοποιών κατά τους κορυφαίους θεωρητικούς του, που επηρέασαν το όλον κινηματογραφικό σύμπαν. Οι Κουλέχοφ, Βερτώφ, Πουντόβκιν, Αιζενσταϊν, Ντοβζένκο, Γιούτκεβιτς θεωρούσαν ότι το σινεμά δεν είναι καθόλου υπόθεση μόνο των ηθοποιών, η κυρίως μόνο αυτών, αλλά του μοντάζ, ο καθένας από αυτούς είχε διαφορετική αντίληψη στο πως θα προσαρμοστεί το σενάριο πάνω του. Αν θα είναι αποτέλεσμα της πραγματικότητας, της φαντασίας, της ιδεολογίας, της λογοτεχνίας, η όλων μαζί με διαφορετική τεχνοτροπία, ανάδειχναν τις επί μέρους διαφορές τους, ωστόσο σχεδόν όλοι τους θεωρούσαν ότι σε μεγάλο βαθμό ότι ηθοποιός θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε και έρχεται πολύ μετά από το σενάριο και φυσικά το μοντάζ. Οι έξι αυτοί πυλώνες της Ρώσικης Πρωτοπορίας, της προλέτκουλτ και του σοσιαλιστικού ρεαλισμού έθεσαν τις βάσεις για κάθε σχολή του παγκόσμιου κινηματογραφικού γίγνεσθαί.

Πέραν του ότι ήταν η μεγαλύτερη ιδιοφυΐα του παγκόσμιου κινηματογράφου και πατέρας του μοντάζ, o Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Αϊζενστάιν, προσδιόρισε το Σινεμά ως τέχνη, τεχνική και τεχνοτροπία, βοηθώντας τα μάλα κυρίως στην εξέλιξη του και ως μεμονωμένο κινηματογραφικό ρεύμα και συνολικά τέχνη. Αυτός ο τιτάνας της παγκόσμιας κοινότητας της 7ης (και όχι μόνο), τέχνης και φυσικά ο αγαπημένος των υπογεγραμμένων, ο βασικός εκπρόσωπος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού και της σοβιετικής πρωτοπορίας .
Οι ταινίες του, αποτελούν ορόσημα για το παγκόσμιο σινεμά και είναι οι παρακάτω, ενώ μία δεν την ολοκλήρωσε ποτέ, παρότι την κινηματογραφούσε παράλληλα με τον Ιβάν τον Τρομερό το 1938, ήταν “Το λιβάδι του Μπεζίν” που έμεινε ημιτελές. Ο μέγιστος Αϊζενστάιν, έφυγε νεότατος στα πενήντα του μετά από καρδιακή προσβολή στις 11.2.1948 και κανείς δεν ξέρει που θα ανέβαζε τον πήχη του Σινεμά αν ζούσε μερικά χρόνια ακόμα, η ιστορία όμως δεν γράφεται με “Αν”….


Stachka – Η απεργία 1925
Bronenosets Potyomkin – Θωρηκτό Ποτέμκιν 1925
Oktyabr – Οκτώβρης, ή, Οι δέκα μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο 1929
Aleksandr Nevskiy – Αλέξανδρος Νέφσκι 1939
Ivan Groznyy I – Ιβάν ο Τρομερός 1ο μέρος 1944
Ivan Groznyy IΙ – Ιβάν ο Τρομερός 2ο μέρος 1958

Να σημειώσουμε ότι η Google πριν ένα χρόνο έβαλε Doodle για χατήρι του, πράγμα που σημαίνει εκ των πραγμάτων πολλά…

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: Ορισμένα αναρτώμενα πολυμέσα από το διαδίκτυο στους ιστότοπους μας, όπως εικόνες & κυρίως video που αναρτούμε (με τη σχετική σημείωση της πηγής η οποία αναγράφεται πάνω και μέσα στην ίδια την προβολή τους), αναδημοσιεύονται θεωρώντας ότι είναι δημόσιας προβολής χρήσης και αναδημοσίευσης. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, καλλιτεχνών, μουσικών, τραγουδοποιών, συγκροτημάτων, δισκογραφικών εταιρειών, κινηματογραφιστών, φωτογράφων, η ιδιοκτητών καναλιών στα διαδικτυακά πολυμέσα, παρακαλούμε ενημερώστε μας για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολoγίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα άρθρων συνεργατών και αυτό δε μας δεσμεύει ως επιχείρηση. Για άρθρα και διαφημιστικό υλικό που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς το πρώτο απηχεί την προώθηση και προβολή των διαφημιζόμενων και το δεύτερο αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο και τις ιστοσελίδες μας.  
Το portal istosch data &technologies lab χρησιμοποιεί μόνο πρωτογενή άρθρα των συντακτών και συνεργατών του. Κάνει αναδημοσιεύσεις μόνο από αυτούς και με την δική τους συναίνεση από τα δικά τους ηλεκτρονικά έντυπα και δίνει επίσης σε αυτούς το δικαίωμα της αναδημοσίευσης. Οποιοσδήποτε άλλος θέλει να αναδημοσιεύσει οτιδήποτε πρέπει να έχει την έγγραφη άδεια του portal, istosch data &technologies lab που εκπροσωπείται δια του αρχισυντάκτη του. Διαβάστε τους όρους  παροχής και χρήσης του δικαιώματος η μη αναδημοσίευσης των κειμένων. 

RCT TEAM

Η ομάδα Radio Collectiva Team είναι μια εικονική ομάδα δραστηριοτήτων που ίδρυσε ο ραδιοφωνικός παραγωγός Γιάννης Κοτσώνης στα Χανιά, με αφορμή την εκπομπή του "Κολλεκτίβα της Σελήνης" το 1995 και η οποία σύντομα μετονομάστηκε σε "Ηλεκτρικές Κολλεκτίβες". Το 2008 ξεκίνησε το Blogging και σήμερα εκτός από αυτό συμμετέχει στο portal istosh data &technologies lab και στο the-blue.gr

Font Resize
istosch webPortal