Διαλεκτική της Φύσης: Η Ενότητα της Ύλης και της Κίνησης

Η ύλη και η κίνηση αποτελούν αδιαίρετη ενότητα και αυτό το έχουν τονίσει κι αναλύσει οι δύο μεγάλοι κλασσικοί, τόσο ο Ένγκελς, όσο και ο Λένιν.
Στην πραγματικότητα, “δεν υπάρχει ύλη χωρίς κίνηση, ούτε κίνηση χωρίς ύλη” έγραφε στον Υλισμό και Επεριοκριτικισμό ο Λένιν, το τόνιζε διαρκώς και στην μπροσούρα των “Φιλοσοφικών Τετραδίων”,  στον ένα η στον άλλο βαθμό, πατώντας στη “Διαλεκτική της Φύσης”, που σημειωτέων δεν είχε διαβάσει ποτέ, γιατί οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες είχαν φροντίσει να αραχνιάζει στα υπάγεια της έδρας του SPD, όχι γιατί ήταν ανολοκλήρωτη, αλλά γιατί τη θεωρούσαν επαναστατική, εξάλλου η μεταρρύθμιση που αυτοί στήριζαν σχεδόν ανέκαθεν, δεν επέτρεπε για λόγους μεταφυσικής “δεοντολογίας” τέτοιου είδους δομημένη σκέψη, γιατί αποκάλυπτε τους νόμους της κίνησης.
“Η ενέργεια δεν είναι κάποιος εξωτερικός παράγοντας, ούτε είναι ανεξάρτητος από την κίνηση της ύλης, είναι μορφή ύπαρξης της ίδιας της ύλης, δεν είναι απλά μια ιδιότητα της, αλλά δομικό μέρος και αρχή της, όπως και η Κίνηση”, έγραφαν και οι δύο υπερεγκέφαλοι της ανθρωπότητας, ταυτόσημα, ο ένας στα Γερμανικά(αυτά του Γκαίτε) κι ο άλλος στα Μεγαλορώσικά.

Τι είναι όμως ο Διαλεκτικός Υλισμός;

Είναι ο συνδυασμός δύο αντίθετων των μέχρι τότε φιλοσοφικών παραδόσεων:

• Υλισμός (Materialism): Η παραδοχή ότι ο κόσμος είναι φτιαγμένος από ύλη. Η σκέψη και η συνείδηση είναι «προϊόντα» του εγκεφάλου (της ύλης). Τίποτα δεν υπάρχει έξω από το υλικό σύμπαν που αντανακλάται στο νευρικό μας σύστημα.

• Διαλεκτική (Dialectics): Η μέθοδος που βλέπει τα πάντα σε διαρκή κίνηση, αλλαγή και σύγκρουση. Τίποτα δεν μένει στάσιμο· τα πάντα γεννιούνται, αναπτύσσονται και πεθαίνουν.

Το αποτέλεσμα: Η ύλη δεν είναι κάτι «νεκρό» ή στατικό, αλλά κάτι που εξελίσσεται ασταμάτητα μέσα από εσωτερικές αντιθέσεις.

Οι 3 Νόμοι της Διαλεκτικής (κατά τον Ένγκελς)

Ο Ένγκελς, κυρίως στο Anti-Dühring και στη Διαλεκτική της Φύσης, κωδικοποίησε τον τρόπο που «δουλεύει» το σύμπαν σε τρεις βασικούς νόμους:

Α. Η μετατροπή της ποσότητας σε ποιότητα

Μικρές, βαθμιαίες αλλαγές (ποσότητα) συσσωρεύονται μέχρι που οδηγούν σε ένα απότομο «άλμα» (ποιότητα).

• Παράδειγμα: Ζεσταίνεις το νερό. Από τους 1 στους 99 βαθμούς, έχουμε απλώς «πιο ζεστό νερό». Στους 100 βαθμούς, η ποσότητα (θερμότητα) προκαλεί μια ποιοτική αλλαγή: το υγρό γίνεται αέριο (ατμός), ο οποίοις πέρα από τον πρώτο νόμο της διαλεκτικής, αποτελεί και τον πρώτο νόμο της θερμοδυναμικής, δηλαδή την “αρχή διατήρησης της ενέργειας”.

Β. Η ενότητα και πάλη των αντιθέτων

Τα πάντα στη φύση και την κοινωνία αποτελούνται από αντίθετα στοιχεία που συγκρούονται, αλλά και αλληλοεξαρτώνται. Αυτή η σύγκρουση είναι η «μηχανή» της κίνησης.

• Παράδειγμα: Στη φυσική έχουμε θετικά και αρνητικά φορτία. Στη βιολογία, τη ζωή και τον θάνατο. Στην κοινωνία, τη σύγκρουση των τάξεων.

Γ. Η άρνηση της άρνησης

Η εξέλιξη δεν γίνεται σε κύκλους (γύρω-γύρω), αλλά σε σπείρα. Το νέο «αρνείται» το παλιό, αλλά κρατάει τα θετικά του στοιχεία και τα πηγαίνει σε ανώτερο επίπεδο.

• Παράδειγμα: Ένας σπόρος κριθαριού πέφτει στο χώμα. Ο σπόρος πεθαίνει (αρνείται τον εαυτό του) για να γίνει φυτό. Το φυτό με τη σειρά του παράγει δεκάδες νέους σπόρους. Έχουμε επιστροφή στον «σπόρο», αλλά σε πολύ μεγαλύτερη ποσότητα και ποιότητα.

1) Φρίντριχ Ένγκελς (1820 – 1895)

Ο Φρίντριχ Ένγκελς δεν ήταν απλώς ο «χορηγός» ή ο καλύτερος φίλος του Μαρξ. Ήταν ο άνθρωπος που πήρε τις ιδέες του Μαρξ για την οικονομία και την ιστορία και τις μετέτρεψε σε ένα ολοκληρωμένο φιλοσοφικό σύστημα, το μεγαλύτερο, πιο μεγαλοφυϊές και πιο σπουδαίο φιλοσοφικό έργο όλων των εποχών.
Αν ο Μαρξ είναι η καρδιά του μαρξισμού, ο Ένγκελς είναι το λειτουρφικό του σύστημα, χωρίς αυτόν δεν υπάρχει Μαεξισμός και στη φιλοσοφία είναι ο Διαλεκτικός Υλισμός.
Ο Φρίντριχ Ένγκελς τόσο στη “Διαλεκτική της Φύσης”, όσο και στο “Αντί-Ντύρινγκ” μίλησε φιλοσοφικά και διαλεκτικά για τη δυνατότητα όχι ως αντίβαρο της πραγματικότητας, αλλά ως είναι κομβικό σήμειο, όπου:
α) οι συνηθισμένες εξελίξεις σπάνε, β)οι οι μικρές μεταβολές γίνονται ποιοτικές, γ)οι πολλές δυνατότες, κλείνουν και δ) μια γίνεται αναγκαία, όπου με βάση αυτό κινούμαστε στο νόμο της διαλεκτικής, την άρνηση της άρνησης.
Όλο αυτό το γίγνεσθαι(προσοχή, όχι το κοινωνικό σε αυτή τη φάση), μέσα στο επίσης όχι κοινωνικό είναι, αποτελούν την αδιατάραχτη και αδιαίρετη φύση της ύλης σε σχέση με την κίνηση, με τελικό αποτέλεσμα την ενέργεια(και τα τρία είναι μέρος της ύλης), της φυσικής ύλης που υπήρχε ανέκαθεν σε αυτό η σε άλλα σύμπαντα και αναδημιουρώνταν αέναα, σε διαρκείς μετασχηματισμούς.
Τι μας λέει σήμερα η σύγχρονη φυσική, κάτι που δε μπορεί να εφαρμοστεί στη Νευτώνια; και το ακούμε διαρκώς στο επίθετο “μαύρη τρύπα” ‘ότι δεν είναι απαραίτητο: α)να συνδέει κόσμους, αλλά φιλοσοφικά δεν αποκλείεται, διότι η πραγματικότητα, ως σύνολο, είναι αποτέλεσμα πολλαπλών δυνατοτήτων, κάτι που αντικειμενικά υπάρχει και στη Νευτώνια Φυσική, αλλά με διαφορετικούς όρους, μιας και αποτελεί μια ξεχωριστή συνάρτηση, με ένα εντελώς διάφορο πεδίο ορισμού και β)αναδιατάσσει τη δομή του δυνατού, όχι μόνο δεν καταργεί κόσμους, σε πολλές περιπτώσεις είναι το κέντρο – επίκεντρο των γαλαξιών, καθώς και η κεντρομόλος δύναμη τους, ενώ οι πανσπερμία τους ως μετακινούμενες εντός κι εκτός των γαλαξιών αποτελεί μαιευτήριο ύλης που μετασχηματίζεται πάνω στην απότομη καμπύλωση του χωροχρόνου, κι εδώ ο Διαλεκτικός Ύλισμός αποθεώνεται. Κοντολογίς, ως διαλεκτική σύνοψη, τόσο στο μεγαλειώδες έργο η Διαλεκτική της Φύσης, όσο και στο Αντί – Ντύρινγκ, τι μας είπε ο μεγάλος Ένγκελς, μάλλον τι άφησε να εννοηθεί, παρουσιάζοντας τους νόμους και τις κατηγορίες της διαλεκτικής;
α) Η αναγκαιότητα είναι αυτό που ονόμασε αργότερα η θεωρητική Φυσική το σεντόνι που διαχωρίζει τα πολυσύμπαντα, όπου κάθε διαφορετικό σεντόνι, δηλαδή, ένα συνεκτικό χωροχρονικό πεδίο, το οποίο τεντώνεται από τους νόμους, την κατανομή της ύλης και τον χωροχρόνο των ιστορικών συνθηκών, που ακουμπάει στη θεωρία των χορδών, και δεν είναι άλλο από την “Διαλεκτική του Πολλαπλού” που είναι η ίδια η επιτομή της “Διαλεκτικής της Φύσης”, στο πεδίο ορισμύ το πεδίο της φύσης, ως ένα ενιαίο σύστημα ενός νόμου, πολλών μορφών, μιας υλικής βάσης. Τι γίνεται όμως στο πεδίο εφαρμογής των κοινωνικών όρων που διαμορφώνονται από τις σχέσεις παραγωγής, εδώ προφανώς αναδείχνεται καθαρά το “Σεντόνι” της Αναγκαιότητας(αδόκιμος ορισμός), ως ένα παράλληλο σύμπλοκο, μιας ταξικής βάσης, αλλά ταυτόχρονα και πολλών ιστορικών μορφών κράτους, που κρατάει ζωντανές ως εποικοδόμημα τις σχέσεις εκμετάλλευσης που διαμορφώνονται μέσα από το πεδίο ορισμού που ονομάζονται παραγωγικές σχέσεις.
β) Η δυνατότητα και οι πτυχώσεις του, που είναι το σύνολο λύσεων, δηλαδή το δυνατό, ως μοναδικότητα της περαίωσης, ως μετάβαση ασυνέχειας, η άλματος, κι ως προσωρινή σταθερά ως δύναμη.
γ) Η σκουλικότρυπα είναι εκείνο το σημείο όπου, ο πρώτος νόμος της διαλεκτικής συναντάει τον πρώτο νόμο της θερμοδυναμικής στον άεναο μετασχηματισμό της ύλης και αυτό μπορεί να ονομάζεται τόσο ως σημείο βρασμού, όσο και ως σημείο χωροχρονικής μετάβασης, όπου ο χωροχρόνος καμπυλώνται, κι εδώ ο Αινστάιν (που είχε δηλώσει οπαδός του Ένγκελς απέδειξε με την ειδική και τη γενική θεωρία της σχετικότητας, που κοντολογίς τι λέει; Όταν κινείσαι γρήγορα στον χώρο, κινείσαι αργά στον χρόνο. Όταν κινείσαι γρήγορα στο χρόνο κινείσαι αργά στο χώρο. Αυτή είναι η επιτομή της θεωρίας της σχετικότητας, που απέδειξε ο Αϊνστάιν και επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό, τόσο από το Διαλεκτικό Υλισμό, όσο κι από ένα τεράστιο Γερμανοσλάβο Μαθηματικό και Φιλόσοφο τον Χέρμαν Μανικόφσκι(επηρεασμένο από το Διαλεκτικό Υλισμό, που αναφέρουμε συχνά πυκνά στην κείμενη αρθρογραφία μας, πλάι στα μεγαλύτερα τοτέμ της φιλοσοφίας του 20ου Αιώνα Ρόζενταλ, Ιλιένκοφ, Βαζιούλιν και έναν δικό μας που τον έχουμε αδικήσει τον μεγαλύτερο και σπουδαιότερο Έλληνα φιλόσοφο των καιρών μας, το Δημήτρη Κασιούρα).
δ) Το αποτέλεσμα είναι ότι η ιστορία παύει να κυλά και πηδά (κάνει άλματα) κι αυτό είναι η αντίθεση, η θέση και η σύνθεση της κατηγορίας συνέχεια – ασυνέχεια, που γίνεται άρση* ως προς το άλμα, όταν οι συνθήκες τραβηχθούν στα όρια τους και οι νόμοι της διαλεκτικής οι οποίοι, είναι αποτέλεσμα υλικών όρων και άρα αλλάζουν μόνο υλικά. *Το λεγόμενο «Aufhebung»  (Άρση ή Υπερκέραση) του Γκέοργκ Βίλχελμ Φρίντριχ Χέγκελ, όπου δεν πρόκειται για απλή άρνηση, αλλά για μια σύνθετη διαδικασία τριών όψεων. 1) Κατάργηση – Ακύρωση (Negation / Terminate): όπου σταματάει η παλαιά κατάσταση. 2)Διατήρηση (Preservation): Διατήρηση των ουσιαστικών στοιχείων της 3) Ανύψωση (Elevation): Την μεταφορά σε ένα ανώτερο επίπεδο..

Ο διαλεκτικός υλισμός, κατά την ταπεινή γνώμη και θέση του υποφαινόμενου δημοσιολόγου συγγραφέα – συντάκτη και διευθυντής σύνταξης της παρούσας ιστοπύλης, όχι μόνο δεν αποδέχεται την Αριστοτελική τριάδα «αρχή–μέση–τέλος», αλλά τη θεωρεί ξεπερασμένη και δυϊστική, με αποτέλεσμα να ρέπει στην μεταφυσική, δηλαδή στην “Αντιδιαλεκτική”, ούτε φυσικά αποδέχεται τη θεολογική «δημιουργία εκ του μηδενός», τόσο ως εσωτερική δύναμη τύπου ενός μοναδικού Big Bang, ούτε ως εξωτερική, όπου κάποιος “μεγάλος αρχιτέκτονας” τον εποίησε με σοφία, στοργή και μεθοδολογία..
Το σύμπαν νοείται ως αέναος μετασχηματισμός, δεν είναι τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο, αυτό πραγματοποιείται πότε με άλματα, ασυνέχειες και άρσεις, που η προέκταση του Διαλεκτικού Υλισμού, η Κβαντομηχανική και η Αστροφυσική έχουν πάνω κάτω τέτοιου είδους συμπεριφορές, δεν είναι θέληση, βούληση και συνειδητή ενέργεια, είναι
Ο Ένγκελς δεν ήθελε απλά και μόνο να δείξει ότι ο Μαρξισμός δεν είναι μια «ιδεολογία» που κάποιος έβγαλε από το κεφάλι του, αλλά μια επιστημονική κοσμοθεωρία, που σήμερα έχει επηρεάσει καθολικά τις επιστήμες σε κάθε πτυχή τους..
Σήμερα, πολλές από τις ιδέες του (όπως η αυτο-οργάνωση της ύλης ή η θεωρία του χάους) θυμίζουν πολύ τη διαλεκτική: την ιδέα δηλαδή ότι μικρές αλλαγές μπορούν να φέρουν τεράστιες ανατροπές και ότι τίποτα δεν είναι απομονωμένο από το περιβάλλον του.

3 ) Ιωσήφ Βησσαριώνοβιτς Τζουγκασβίλι (Στάλιν) – (1879 – 1953)

Η συζήτηση για τον Στάλιν και τη φιλοσοφία είναι ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα θέματα για τους ξεπερσμένους Μαρξιστές της δύσης, που στη συντριπτική τους πλειοψηφία κινούνται σε πολύ ρηχά νερά, αν όχι σε βάλτους, και μάλλον αντικειμενικά αυτό που λέμε στη γεωμετρία βρίσκουνται εντός – εκτός και επί τα αυτά μέρη, άοσμοι, άχρωμοι και μάλλον ακαδημαϊστές, πατούν συναισθηματικά και ηθικά στον Μαρξ, πετούν τον Ένγελς στον κάλαθο των αχρήστων και χύνουν χολή στους Λένιν και Στάλιν, ενώ το άλλο πόδι τους είναι στη βάρκα σωτηρίας του Καπιταλισμού.
Στην πραγματικότητα, ο Στάλιν κωδικοποίησε και συστηματοποίησε τον Διαλεκτικό Υλισμό (ΔΥ), καθιστώντας τον την επίσημη κρατική φιλοσοφία της ΕΣΣΔ, την έκανε την επιστήμη των επιστημών, την εκλαϊκευσε και την έκανε μέρος της σκέψης του κάθε Σοβιετικού Εργάτη, Τεχνολόγου και Επιστήμονα.
Το βασικό του έργο πάνω σε αυτό είναι το δοκίμιο «Για τον Διαλεκτικό και Ιστορικό Υλισμό» (1938), το οποίο περιλαμβανόταν στο περίφημο «Σύντομο Ιστορικό του ΚΚΣΕ(μπ)».
1. Η Συστηματοποίηση των «4 Χαρακτηριστικών»
Ο Στάλιν πήρε τις διάσπαρτες ιδέες των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν και τις μετέτρεψε σε μια πολύ συγκεκριμένη λίστα. Όρισε ότι η διαλεκτική μέθοδος 0έχει 4 βασικά γνωρίσματα:
Αλληλοσύνδεση: Τα φαινόμενα στη φύση δεν είναι απομονωμένα, αλλά εξαρτώνται το ένα από το άλλο.
Κίνηση και Αλλαγή: Η φύση βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς ανανέωσης.
Ποιοτικό Άλμα: Η εξέλιξη δεν είναι απλή ανάπτυξη, αλλά περνάει από ασήμαντες ποσοτικές αλλαγές σε φανερές ποιοτικές αλλαγές (επαναστάσεις).
Εσωτερική Αντίθεση: Όλα τα πράγματα έχουν μια θετική και μια αρνητική πλευρά. Η πάλη αυτών των αντιθέτων είναι η ουσία της εξέλιξης.
2. Η Αφαίρεση του νόμου της «Άρνησης της Άρνησης», όχι όμως παντού, αλλά στο εποικοδόμημα που εκεί οι νόμοιι της φύσης δεν λειτουργούν, γιατί το εποικοδόμημα είναι μέρος των άγραφων και κωδικοποιημένων ανθρώπινων νόμων.
οόδου.
3. Η σύνδεση ΔΥ με τον Ιστορικό Υλισμό
Ο Στάλιν επέμεινε πολύ στην ιδέα ότι ο Διαλεκτικός Υλισμός είναι η θεωρία και ο Ιστορικός Υλισμός είναι η εφαρμογή αυτής της θεωρίας στην κοινωνία. Αυτό έκανε τον Μαρξισμό – Λενινισμό (κατά τους φιλοσόφους τύπου Λούκατς) να φαίνεται σαν μια «απόλυτη επιστήμη» που μπορεί να προβλέψει τα πάντα στην ιστορία με μαθηματική ακρίβεια.
4. Το ζήτημα της Γλωσσολογίας (1950)
Προς το τέλος της ζωής του, ο Στάλιν έγραψε το «Ο Μαρξισμός και τα Προβλήματα της Γλωσσολογίας».
Εκεί έκανε μια σημαντική διόρθωση: Είπε ότι η γλώσσα δεν ανήκει ούτε στη «βάση» (οικονομία) ούτε στο «εποικοδόμημα» (ιδεολογία/νόμοι), αλλά είναι ένα εργαλείο που εξυπηρετεί ολόκληρη την κοινωνία, ανεξάρτητα από τις τάξεις. Αυτό θεωρήθηκε μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση σε σχέση με ακραίες θεωρίες της εποχής.
Στην πραγματικότητα, ο Στάλιν ήταν ο «μεγάλος δάσκαλος» που έβαλε τάξη στο χάος της φιλοσοφίας, έχει τη βάση του στην ιστορική πραγματικότητα της ΕΣΣΔ, έβαλε τα πράγματα σε μια τάξη, κωδικοποίησε και απλοποίησε το ΔΥ για να είναι καθημερινό εργαλείο της Σοσιαλιστικής Οργάνωσης της Κοινωνίας.

3) Μάρκ Μοϊσέγιεβιτς Ρόζενταλ (1906–1975)

Διαλεκτικός Υλισμός (Diamat), λογική, αισθητική. Κύριος συστηματικοποιητής της επιστήμης της Διαλεκτικής.

Ο Ρόζενταλ επικεντρώθηκε στην οργάνωση των επιστημονικών εννοιών, προσπαθώντας να δείξει πώς η σκέψη αναπαράγει τη δομή του αντικειμένου της, είναι ο κύριος και πρωτοπόρος εκφραστής της διαλεκτικής ως επιστημονικήη μέθοδο και όχι ως εργαλείο, συνέγραψε μαζί με τον Π. Φ. Γιουντίν, τα βασικά εγχειρίδια (“Βασικές Αρχές Διαλεκτικής Λογικής”) και το “Φιλοσοφικό Λεξικό” και ήταν ο κατ’ εξοχήν ειδικός στη Διαλεκτική Λογική και την Αισθητική.
Ο ρόλος του στη Διαλεκτική
Προσπάθησε να συστηματικοποιήσει παραπέρα, τους νόμους της διαλεκτικής και να τους κάνει «εργαλείο» για την επιστημονική έρευνα, ενώ ταυτόχρονα εμπλούτισε τις κατηγορίες της, αναζητώντας την πρόέκταση τους, στην καθαρότητα και τη σωστή ταξινόμηση των εννοιών.

• Προσέγγιση: Λογική ανάλυση. Ερεύνησε πώς οι κατηγορίες (αιτιότητα, αναγκαιότητα, τυχαίο) αλληλοσυνδέονται για να σχηματίσουν μια επιστημονική θεωρία.

• Κεντρικός Άξονας: Η Διαλεκτική Λογική ως μέθοδος ανόδου από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο, ειδικά στην ανάλυση οικονομικών συστημάτων.

• Βιβλιογραφία: Ζητήματα Διαλεκτικής Λογικής (1955), Φιλοσοφικό Λεξικό (με τον Γιούντιν), Η διαλεκτική στο “Κεφάλαιο” του Μαρξ.

4) Πάβελ Φιοντόροβιτς Γιούντιν (1899–1968)

Διαλεκτικός Υλισμός (Diamat), ο δημιουργός κι εκφραστής σχολής του Φιλοσοφικού Διαλεκτικού Υλισμού (Diamat)

Αυτός ο κορυφαίος θεσμικός οργανωτής, ο επιφανής ακαδημαϊκός γραμματέας και διευθυντής Ινστιτούτου Φιλοσοφίας, ο Π.Φ.Γιούντιν εργάστηκε πάνω στη συνοχή του κοινωνικού συστήματος και την εφαρμογή της φιλοσοφίας στην κρατική διοίκηση και τον πολιτισμό.συγγραφέας επίσημων εγχειριδίων, είναι ο ιδρυτής του Κοινωνιολογικού υλισμού, εμπλουτίζοντας τον Ιστορικό Υλισμό με μερικές από τις κατηγορίες της διαλεκτικής. Εστίασε στη διάδραση ανάμεσα στην οικονομική βάση και το εποικοδόμημα (νόμοι, ιδέες).
Κατά τους ξεπερασμένους, ξεπεσμένους και ξεχασμένους από την ιστορία Δυτικούς Μαρξιστές, που μετά το Λένιν και τον Ένγκελς, ήρθε η ώρα να πετάξουν και το Γέρο Κάρολο(αν δεν το έχουν πραγματοποιήσει δεκαετίες τώρα),
περιορίζονταν αυστηρά, μονθεματικά και μονολιθικά στην πολιτική φιλοσοφία, καθώς και του γεγονότος, ότι προσιδίαζε όλο και περισσότερο τη διαλεκτική, σε κάθε υλική δραστηριό«άνθρωπος του κόμματος» και της πράξης.
Η Ανοησία των Αναθεωρητών δυτικής ανθρωπογεωγραφικής και βαθιά συστήμικής προέλευσης στη Μαρξιστική Φιλοσοφία, τους αποτύφλωνε μεθοδολογικά, με αποτέλεσμα, να αποτινάξουν από πάνω τους, τη διαλεκτική της φύσης, να γίνουν στυγνοί πραγματιστές και φυσικά μετανεωτεριστές, με τελικό στόχο και αποτέλεσμα να μετατραπούν σε εργαλεία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
Η Κριτική τους στο Γιουντίν, ήταν κριτική στον ίδιο τον Μαρξισμό – Λενινισμό, χωρίς καμία μα καμία αντικειμενικότητα, ήταν το φαίνεσθαι και το περιτύλιγμα, μιας ηθικολογικού τύπου θεολογικής προσέγγισης.
Η τόσο επιτηδευμένη και προσεγμένη προσέγγιση του Γιουντίν, απέναντι στην πολιτική και διαλεκτική φιλοσοφική ανάπτυξη και ανάλυση, αποτέλεσε τον Κεντρικό Άξονα και ταυτόχρονα πυρήνα της μοναδικής του συμβολής στην διαλεκτική σκέψη συνολικά.
Η χρήση της διαλεκτικής για τον μεγάλο αυτό θεωρητικό δεν ήταν απλά ένα εργαλείο, όπως διάτειναν οι δυτικότροποι Μαρξιστές – όπως ο Γκαροντί που έγινε ανανίψαντας και θεωρητικός του Σωβινιστή ιδρυτή του ακροδεξιού “Εθνικού Συναγερμού” στη Γαλλία – Ζαν Μαρί Λεπέν, για την επίλυση κοινωνικών αντιθέσεων στο στάδιο της οικοδόμησης του σοσιαλισμού.

• Ο ρόλος του: Υψηλόβαθμο στέλεχος, ακαδημαϊκός και διπλωμάτης (διετέλεσε πρέσβης της ΕΣΣΔ στην Κίνα).

• Η συμβολή του: Επικεντρώθηκε στον Ιστορικό Υλισμό, δηλαδή στο πώς οι νόμοι της φιλοσοφίας εφαρμόζονται στην κοινωνία, την πολιτική και την ταξική πάλη.

• Η «σφραγίδα» του: Ήταν από τους βασικούς συντάκτες που διαμόρφωσαν την ιδεολογική γραμμή κατά την περίοδο του Στάλιν, διασφαλίζοντας ότι η φιλοσοφία υπηρετεί τους στόχους του σοσιαλισμού.

Το «Δίδυμο» και το Φιλοσοφικό Λεξικό

Το μότο που μετά Φιλοσοφικού Λεξικού αναπτύχθηκε στο «το λέει ο Ρόζενταλ», εννοούν σχεδόν πάντα το «Μικρό Φιλοσοφικό Λεξικό» που έγραψαν μαζί οι δυο τους, ένα μεγαλειώδες ιστορικό μνημείο, που αποτέλεσε τη «Βίβλο» κάθε μελετητή της διαλεκτικής και εν δυνάμει της Φιλοσοφίας, παγκοσμίως. Μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες (και στα ελληνικά). Σε αυτή τη Βίβλο, αποτυπώνει τις πιο δύσκολες έννοιες (όπως είναι ο “χώρος”, ο “χρόνος”, ακόμα κι ο “ιδεαλισμός”) και τις εξηγεί με σύντομο εκλα¨κευμένο τρόπο, που σήμερα συμβάλουν σε κάθε επιστημονική μεθοδολογία.

5) Έβαλντ Βασίλιεβιτς Ιλιένκοφ (1924–1979)

Η Κοσμολογία του Πνεύματος: Ο Ιλιένκοφ και η Νόηση ως Κοσμικός Πυροκροτητής

«Η προσωπικότητα του ανθρώπου δεν βρίσκεται μέσα στο κρανίο του, αλλά στις σχέσεις του με τους άλλους ανθρώπους και στα πράγματα που δημιούργησε η ανθρώπινη εργασία.»

Αν ο Στάλιν είναι ο «εκλαϊκευτής» του Διαλεκτικού Υλισμού, ο Εβάλντ Ιλιένκοφ (1924–1979) ήταν ο μεγάλος στοχαστής, ένας φιλόσοφος που σε ποιότητα μπορεί να σύγκριθεί με τον Σπινόζα, το Χένγκελ, τον Ένγκελς, ήταν ο «διανοούμενος επαναστάτης και αναμορφωτής» της μεγάλης Σοβιετικής Φιλοσοφικής Σκέψης που επικεντρώνονταν προγενέστερα αποκλειστικά στον καταγεγραμμένο Διαλεκτικό Υλισμό μέσω της «Διαματ» και αποκλειστικά μέσα από τους Κλασικούς.
Ο μέγιστος αυτός θεωρητικός, ο πρωτοπόρος Εβάλντ Ιλιένκοφ, οδήγησε τη διαλεκτική και τον υλισμό σε νεότερα μονοπάτια τα οποία σε καμία περίπτωση δεν αναιρούσαν την προγενέστερη φάση, ούτε τους μεγάλους διδασκάλους της, όπως οι όπως οι δύο παραπάνω,τεράστιοι Φιλόσοφοι, αλλά και τα υπόλοιπα τοτέμ της Σοβιετικής Φιλοδοφίας, όπως οι Αβραάμ Ντεμπόριν (1881–1963) με κατεύθυνση Διαλεκτικός Υλισμός και η ιστορία της φιλοσοφίας να αποκτήσουν κοινοτοπία, ο εν λόγω ήταν και ο ιδεολογικός νικητής των διαμαχών της δεκαετίας του 1920, με τη θέση του για τον διαλεκτικό υλισμό καθιερωθεί ως επίσημη και με τελευταίο από τους μεγάλους καθηγητές, τον Βλαντίμιρ Αλεξάντροβιτς Φομίτσεφ (1909–1987), που ασχολήθηκε κυρίως, αν όχι αποκλειστικά με την επίδραση του Ιστορικού υλισμού στη διαλεκτική, δηλαδή ενασχολήθηκε κυρίως με τη διαλεκτική μελέτη της φιλοσοφίας της ιστορίας, ως ο πλέον ειδικός στην εφαρμογή του ιστορικού υλισμού στην ανάλυση κοινωνικών διαδικασιών..
Ο Ιλιένκοφ θεωρείται από πολλούς, ως ο πλέον σημαντικότερος μαρξιστής φιλόσοφος μετά τον Λένιν, όχι μόνο γιατί κατάφερε να κάνει τη θεωρία ξανά «ζωντανή», βαθιά και –κυρίως– ανθρώπινη, σε μια εποχή που ο φιλοσοφικός λόγος είχε παροπλιστεί από νεότερες ανακαλύψεις γύρω από το ρόλο, τις ένοιες και κατ΄επέκταση των νέων επινοήσεων γύρω και μέσα από τη διαλέκτική.
Ο Ιλιένκοφ επικεντρώθηκε στην διαλεκτική λογική, με κατεύθυνση τη θεωρία της γνώσης (θεωρία του «ιδεατού»), υποστήριξε με πάθος ότι η διαλεκτική δεν είναι απλώς μια λίστα κανόνων, αλλά η ζωντανή λογική της σκέψης. Ήταν τόσο πολύ πεπεσμένος ότι η διαλεκτική θα αντιστρέψει τον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής, Σύμφωνα με τον οποίο, το σύμπαν κατευθύνεται προς τον «θερμικό θάνατο» — μια κατάσταση όπου η ενέργεια εξαντλείται και η κίνηση παγώνει.
Ο Έβαλντ Ιλιένκοφ, αντιτιθέμενος σε αυτή την απογοητευτική μηχανιστική εικόνα, πρότεινε μια διαλεκτική υπόθεση:
“Η ύλη δεν μπορεί να είναι «αυτοκτονική”, κι αυτό το απέδειξε μέσα από τη Θεωρία του Ακατανοήτου, μερικές δεκαετίες αργότερα, ο μεγάλος Ρώσος Μαθηματικός Πέρελμαν.
Το θεώρημα του Ακατανόητου του Πέρλεμαν, αποδείχνει ότι η μαθηματική εντροπία είναι αντιστρόφως ανάλογη, με αυτήν της Φυσικής, και ανατροφοδοτήθηκε από το μαθηματικό θεώρημα του Ρίμαν, αλλά και την Εικασία του Πουανκαρέ, όπου μάλλον δεν επρόκειτω για κάποια εικασία τελικά, επιβεβαιώνοντας και μαθηματικά τα λεγόμενα του μεγάλου διαλεκτικού του Εβάλντ Ιλιένκοφ.
Ο Έβαλντ Ιλιένκοφ, κόντρα στον δυτικό θετικισμό που βλέπει το σύμπαν σαν μια μηχανή που απλώς «ξεκουρδίζεται» (θερμικός θάνατος), πρότεινε μια συγκλονιστική διαλεκτική υπόθεση:
Την απάντηση που έλυσε ο παραπάνω Ρώσος Μαθηματικός στο επικείμενο πρόβλημα, απαντώντας στον 2ο Νόμο της Θερμοδυναμικής, που στη φυσική μας έλεγε ότι η ενέργεια του σύμπαντος υποβαθμίζεται συνεχώς μέχρι το σύμπαν να παγώσει, και η οποία κινούνταν πάνω στη λογική που λέει, ότι κάθε νεότερη ενέργεια, είναι κατώτερη, σε σχέη με την προηγούμενη, το ανάποδο.
Η διαλεκτική απάντηση: Η ύλη δεν μπορεί να είναι «αυτοκτονική». Η εμφάνιση της νόησης (της έλλογης ύλης) δεν είναι τυχαία, κι ετούτο, είναι ένα αναγκαίο όργανο του σύμπαντος.
Ο ρόλος κατά τον Ιλιένκοφ υπέθεσε ότι η νόηση, φτάνοντας σε έναν ανώτερο βαθμό ανάπτυξης, θα παίξει τον ρόλο ενός «κοσμικού πυροκροτητή». Θα επιστρέψει την ενέργεια στο σύμπαν, προκαλώντας μια νέα Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang), κλείνοντας έτσι τον αιώνιο κύκλο της ύλης.
Η εμφάνιση της νόησης — της «έλλογης ύλης» — δεν είναι τυχαία. Είναι αναγκαίο όργανο του σύμπαντος. Και όταν η νόηση φτάσει σε ανώτερο βαθμό ανάπτυξης, θα λειτουργήσει ως «κοσμικός πυροκροτητής»: θα επιστρέψει ενέργεια στο σύμπαν, προκαλώντας μια νέα Μεγάλη Έκρηξη, κλείνοντας έτσι τον αιώνιο κύκλο της ύλης.
Με βάση τον Πέρελμαν, ο Μέγας Ιλιένκοφ, όχι μόνο επιβεβαιώνεται, αλλά αποκωδικοποιεί τον Διαλεκτικό Υλισμό ακουμπώντας και κουμπώνοντας στον Ένγκελς και στο Λένιν, αποθεώοντιας τους:
Ο Grigori Perelman, λύνοντας την εικασία του Poincaré, απέδειξε τη γεωμετρική “συμπεριφορά” των τρισδιάστατων σφαιρών.

• Περιεχόμενο: Αν το σύμπαν έχει μια συγκεκριμένη τοπολογία, τότε η αντιστροφή της εντροπίας (η μετάβαση από το χάος στην τάξη) δεν είναι μαθηματικά αδύνατη.

• Διαλεκτική: Η εντροπία είναι ο “θάνατος” της ενέργειας. Η αντιστροφή της είναι η επανεκκίνηση της ζωής. Στην κβαντική φυσική, όπου το μέλλον επηρεάζει το παρελθόν (Retrocausality), η πράξη της μελέτης του σήμερα “διορθώνει” την τροχιά του χθες.

Η θεωρία για το «Ιδανικό» (The Ideal)

Αυτή είναι η μεγαλύτερη προσφορά του, χωρίς να αναιρεί το γεγονός, ότι «όλα είναι ύλη», ο Ιλιένκοφ τοποθέτησε τις ιδέες, τις αξίες και τον πολιτισμό, στο επίκεντρο του διαλεκτικού υλισμού» λέγοντας ότι το «ιδανικό» δεν είναι κάτι που υπάρχει μόνο μέσα στο κεφάλι μας, αλλά κάτι που δημιουργείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, έφερε ως παράδειγμα: ” Ένα νόμισμα, ως ύλη είναι μέταλλο, αλλά η «αξία» του (το ότι αγοράζεις ψωμί με αυτό) είναι κάτι «ιδανικό» που υπάρχει επειδή εμείς οι άνθρωποι εργαζόμαστε και ανταλλάσσουμε προϊόντα, αλλά στην πραγματικότητα κι αυτό είναι μια συλλογική υλική διαδικασία”.

Το Πείραμα του Ζαγκόρσκ (Το «θαύμα» του)

Ο Ιλιένκοφ εφάρμοσε τη φιλοσοφία και τη διαλεκτική στην πράξη με κωφάλαλα και τυφλά παιδιά.
Πίστευε ακράδαντα, ότι ο άνθρωπος δεν γεννιέται με «έτοιμο» μυαλό, αλλά το μυαλό πλάθεται μέσα από την εργασία και την επαφή με τον πολιτισμό.
Κατάφερε, χρησιμοποιώντας τη διαλεκτική μέθοδολογία του, με σκοπό να βοηθήσει αυτά τα παιδιά όχι μόνο να επικοινωνήσουν, αλλά να σπουδάσουν και να γίνουν επιστήμονες. Ήταν η απόλυτη απόδειξη ότι η «ύλη» (το σώμα) και η «νόηση» συνδέονται μέσω της δράσης, αν αυτό δεν ήταν διαλεκτική τότε τι είναι;
«Στην θεωρία της αντανάκλασης ο Ιλιένκοφ πήγε το Λένιν, ένα βήμα ακόμα πιο μπροστά, μας έμαθε ότι αυτή η αντανάκλαση δεν είναι παθητική όπως ένας καθρέφτης, αλλά ενεργητική. Ο άνθρωπος αλλάζει τον κόσμο και, αλλάζοντάς τον, αλλάζει και το ίδιο του το μυαλό!».

Η διαλεκτική του Ιλιένκοφ και η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI)

Ο Ιλιένκοφ ασχολήθηκε με το αν μια μηχανή μπορεί να σκεφτεί, δεκαετίες πριν από τον Viktor Glushkov τον εξ ολοκλήρου δημιουργό του προγόνου της σημερινής ΑΙ, δηλαδή με το OGAS) και “Το Σύστημα ως “Όλον”!

1. Η Μηχανή δεν έχει «Κοινωνία»: Για τον Ιλιένκοφ, η σκέψη δεν είναι υπολογισμοί στο κεφάλι (ή σε ένα τσιπάκι), είναι κοινωνική πράξη. Μια πληροφορική βιβλιοθηκονομία, μπορεί να επεξεργαστεί δεδομένα, αλλά δεν μπορεί να «καταλάβει» το νόημα γιατί δεν ζει, δεν εργάζεται και δεν πονάει μέσα σε μια κοινωνία ανθρώπων.

2. Το πείραμα του «Μυαλού»: Έλεγε ότι αν φτιάξουμε έναν τέλειο ηλεκτρονικό εγκέφαλο αλλά τον αφήσουμε απομονωμένο, δεν θα γίνει ποτέ «νοήμων». Η νοημοσύνη «κατεβαίνει» στον άνθρωπο από τον πολιτισμό και την ιστορία.

3. Σήμερα: Πολλοί επιστήμονες που μελετούν το AI επιστρέφουν στον Ιλιένκοφ για να καταλάβουν γιατί τα μοντέλα γλώσσας, είναι πολύ καλά στο να μιμούνται, αλλά δεν έχουν «συνείδηση» με την ανθρώπινη έννοια.

«Το να είσαι υλιστής δεν σημαίνει να πιστεύεις μόνο στα μόρια και στα άτομα, αλλά να καταλαβαίνεις ότι η σκέψη μας είναι το “έργο” ολόκληρης της ανθρωπότητας που είναι αποτυπωμένο στον πολιτισμό μας.» Έβαλντ Βασίλιεβιτς Ιλιένκοφ

6) Βίκτωρ Αλεξέγιεβιτς Βαζιούλιν (Viktor Vazyulin, 1932–2012)

Η Λογική της Ιστορίας: Ο Βαζιούλιν και η Μετάβαση από την Προϊστορία στη Συνειδητή Ιστορία

Ο Βίκτορ Βαζιούλιν είναι ο «μέντορας» αυτής της σχολής, δηλαδή ο ιδρυτής της σχολής της “Λογικής της Ιστορίας”. Υπήρξε δυνατός μελετητής – αναλυτής, στοχαστής και φιλόσοφος, και ταυτόχρονα Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας. Ο μεγάλος αυτός διανοητής, πήρε το «λιθαράκι» του Στάλιν και του Λένιν και το ανέπτυξε σε μια εκπληχτική από κάθε άποψη και έννοια θεωρία όχι όμως πρωτοφανέρωτη, καθότι αυτή βρίσκονταν εν υπνώσει κατά κάποιο τρόπο στον Διαλεκτικό Υλισμό.
“Ευθαρσώς” και χωρίς καμία αιδώ, διατύπωσε εν πολλοίς, ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται ακόμα στην «προϊστορία» της, κάτι που κατά κάποιο τρόπο είχε διατυπώσει και ο Μαρξ.
Ο καπιταλισμός είναι η φάση όπου η κοινωνία λειτουργεί σαν φύση — τυφλά, χαοτικά, υπό την κυριαρχία των «τυχαίων» αγορών.
Ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός δεν είναι απλώς οικονομικά μοντέλα, είναι μια πολύπλοκη διαλεκτική υλική βάση, η οποία στηρίζεται στην κίνηση μιας άλλης πιο οργανωμένης υλικής βάσης, την κοινωνική συνείδηση που αντανακλά την αντικειμενική πραγματικότητα.
Είναι η μετάβαση στη συνειδητή ιστορία, όπου ο άνθρωπος δεν είναι πια έρμαιο των αναγκών, αλλά κύριος της αναγκαιότητας. Η ελευθερία, όπως έγραψε ο Σπινόζα και τονίστηκε από τον Ένγκελς, είναι η συνειδητοποιημένη αναγκαιότητα.
Η ιδέα της «ελεύθερης βούλησης», που αποθεώθηκε από τον Προτεσταντισμό και υπηρετεί το καρκίνωμα του καπιταλισμού, είναι μια αυταπάτη. Δεν υπάρχει ατομική βούληση έξω από τις κοινωνικές σχέσεις παραγωγής. Η συνείδηση είναι κοινωνικό προϊόν, ιστορικά προσδιορισμένο, είναι η αντανάκλαση της αντικειμενικής πραγματικότητας.
Υποστήριξε ότι η ανθρωπότητα περνάει από την «εμβρυϊκή» της φάση (που είναι ο καπιταλισμός και ο πρώιμος σοσιαλισμός) στην «ώριμη» φάση της, όπου ο άνθρωπος θα ελέγχει τους νόμους της φύσης και της κοινωνίας σαν έναν ενιαίο οργανισμό, στην πραγματικότητα ο Βαζιούλιν έδωσε μια μαθηματική, σχεδόν «κβαντική» αυστηρότητα στον Δ.Υ και αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές από τις μελέτες του, από τους σημερινούς μελετητές της Κβαντομηχανικής να τον έχουν επικαιροποιήσει.
Για παράδειγμα πρόσφατες μαθηματικές μελέτες σε αυτή τη φάση, απέδειξαν ότι το σύμπαν δύναται να περιστρέφεται αργά στο διάστημα
Αυτή η
προκλητική νέα μελέτη δείχνει ότι το ίδιο το σύμπαν μπορεί να περιστρέφεται — τόσο σταδιακά που θα χρειαστούν περίπου 500 δισεκατομμύρια χρόνια για να ολοκληρωθεί μια μόνο στροφή. Αν και εντελώς μη ανιχνεύσιμη σε ανθρώπινα χρονοδιαγράμματα, αυτή η αμυδρή κοσμική περιστροφή θα μπορούσε να προσφέρει μια εκπληκτική λύση στην ένταση του Hubble, την επίμονη αναντιστοιχία στις μετρήσεις του πόσο γρήγορα επεκτείνεται το σύμπαν.
Για τον διαλεκτικό υλισμό, η συνείδηση είναι λειτουργία του εγκεφάλου, αλλά το περιεχόμενό της έρχεται από την κοινωνία και τη ζωή, όχι μόνο από τις ορμόνες το οποίο είναι καθαρός “βιταλισμός”.
Ωστόσο παρότι ο “χυδαίος υλισμός” του Φοϋερμπαχ, τα μετέφραζε όλα σε συχνότητες, με όρους όμως Νευτώνιας φυσικής και με όρους καρτεσιανής μεθοδολογίας και παρά το γεγονός, ότι κινούνταν με ταχύτητα προς τη μεταφυσική, δεν σήμαινε, ότι έχανε την υλιστική του μορφή, χωρίς να το καταλαβαίνει, ακουμπούσε τη διαλεκτική του Βαζιούλιν, μέχρι όμως ένα σημείο:
Ο Βαζιούλιν μιλούσε για την «ανθρωποποίηση της φύσης», ωστόσο ο μηχανιστικός και χυδαίος υλισμός, το τερματίζει: πιστεύει ότι αν η ανθρωπότητα κατακτήσει την επιστήμη, θα γίνει ο «συλλογικός Θεός» που θα καταργήσει τον θάνατο και το τυχαίο, με τον τρόπο αυτό καταργεί τη διαλεκτική κίνηση της ιστορίας και της φύσης, κάτι που ο Βαζιούλιν δεν το πίστευε.
Ο Βαζιούλιν έλεγε καθαρά, η «ώριμη ανθρωπότητα» δεν είναι ένας παράδεισος όπου οι νεκροί εγείρονται, αλλά μια κοινωνία που δρα με πλήρη επίγνωση της υλικής αναγκαιότητας.
Ο υλισμός όμως λέει ότι η γνώση είναι ανακάλυψη. Αν τα πάντα έχουν ήδη συμβεί δισεκατομμύρια φορές, τότε δεν υπάρχει «νέο», δεν υπάρχει «δημιουργία», δεν υπάρχει «επανάσταση».

• Η θέση του Βαζιούλιν: Η ανθρωπότητα περνά από το στάδιο της «φυσικής ανάγκης» (όπου είμαστε δούλοι της φύσης) στο στάδιο της «κοινωνικοποιημένης φύσης».

• Το επιχείρημα: Αν η ζωή σου πρόκειται να επαναληφθεί ακριβώς η ίδια, τότε δεν υπάρχει ποιοτική αλλαγή. Ο Βαζιούλιν όμως λέει ότι ο κομμουνισμός είναι μια νέα ποιότητα ύπαρξης, όπου ο άνθρωπος παύει να είναι ένα «βιολογικό ον που επαναλαμβάνεται» και γίνεται κυρίαρχος του χωροχρόνου.

7) Χέρμαν Μινκόβσκι (Hermann Minkowski, 1864–1909) Ο Μινκόφσκι και η Διαλεκτική της Αναδημιουργίας

Ο Χέρμαν Μινκόφσκι εισήγαγε την έννοια του χωροχρόνου ως ενιαίας υλικής δομής, αλλά ο διαλεκτικά αναγνωσμένος, ο χωροχρόνος δεν είναι παθητικό υπόβαθρο· είναι ενεργή μορφή κίνησης της ύλης.Ο Μινκόφσκι απέδειξε ότι ο χρόνος δεν είναι κάτι που «κυλάει και χάνεται», αλλά μια τέταρτη διάσταση. Στο «Σύμπαν-Μπλοκ» (Block Universe) που προκύπτει από τις εξισώσεις του, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον υπάρχουν ταυτόχρονα ως σταθερά σημεία σε έναν τετραδιάστατο χάρτη.
Και εδώ εισέρχεται η σκέψη του Μινκόφσκι (συνδυασμός του Μινκόφσκι και της διαλεκτικής του Βαζιούλιν), είναι η ιδέα της άρσης. Κάθε «θάνατος» είναι άρση. Η διάλυση μιας μορφής δεν σημαίνει εξαφάνιση. Το περιεχόμενο διατηρείται, μετασχηματίζεται, και ενσαρκώνεται σε νέα μορφή.
Στην πραγματικότητα ο θάνατος της ύλης δεν υπάρχει, αλλά μόνο μετασχηματισμός της και ο Μινκόφσκι την ταυτόποιεί ως άρση. Στην πραγματικότητα, υπάρχει μόνο η άρση — η μετάβαση σε νέα μορφή. Άρα, ο θάνατος είναι θέση ανάστασης και αναδιάταξη της ύλης, , όχι όμως μεταφυσικά, αλλά διαλεκτικά, για παράδειγμα η θέση του Μινκόφσκι, που σε μεγάλο βαθμό αναπαράγει ο Βαζιούλιν αλλά με άλλο τρόπο δε μιλάει για κύκλο, για μια άλω, αλλά για μια σπείρα που κινείται μπροστά, όχι απαραίτητα γραμμικά.
Οι Φιλόσοφοι του Διαλεκτικού Υλισμού δεν είναι Πλατωνικοί(θα το θεωρούσαν μέχρι και ύβρι αυτό), γιατί η εξέλιξη του νεότερου απονεκρώνει το ποσοτικό, όχι όμως το ποιοτικό χαρακτηριστικό, το οποίο εξελίσσεται, όπως για παράδειγμα κομμουνισμός δεν είναι απλώς ένα δίκαιο οικονομικό σύστημα, είναι η φάση όπου ο άνθρωπος παύει να είναι έρμαιο των τυφλών νόμων της φύσης.
Από αυτή την άποψη, η αναδημιουργία του παρελθόντος είναι ένα «χρέος» προς τις προηγούμενες γενιές που θυσιάστηκαν, από την ίδια την Ανθρωπότητα, και η επιστήμη του μέλλοντος θα πρέπει να μπορεί να «αναδημιουργήσει» (υλικά και πληροφοριακά) ό,τι χάθηκε, ώστε η ιστορία να μην είναι ένα νεκροταφείο, αλλά μια ζωντανή ολότητα.
Αυτό ισχύει για τις επιστημονικές θεωρίες, τις κοινωνικές δομές, ακόμα και για τη ζωή. Η «μετενσάρκωση» δεν είναι θρησκευτικό δόγμα· είναι διαλεκτική μεταφορά: το περιεχόμενο επανανσαρκώνεται σε νέα υλική οργάνωση, τόσο σε αυτό το σύμπαν, όσο και σε κάποιο άλλο, που δεν είναι πιστό αντίγραφο, αλλά μια οργανική εξελικτική αντανάκλαση. Ίδιο ως προς τον πυρήνα, διαφορετικό ως προς τη μορφή και τη λειτουργία.
Αυτή η διαλεκτική της αλληλουχίας εξηγεί και το déjà vu, τη «μνήμη του σύμπαντος»: ίχνη προηγούμενων μετασχηματισμών που επανεμφανίζονται, όχι ως επανάληψη, αλλά ως ιστορική ανασύνθεση.
Ο συνδυασμός του Μινκόφσκι (γεωμετρία του χωροχρόνου) με τη Διαλεκτική της Αναδημιουργίας (μια νεότερη προέκταση και εκδοχή της σχολής του Βαζιούλιν) δημιουργεί ένα υβρίδιο που μοιάζει με επιστημονική φαντασία, αλλά η κβαντομηχανική που έχει επηρεαστεί από τον Δ.Υ, όπως και η σύγχρονη αστροφυσική μάλλον δεν το βλέπουν ως τέτοιο.
Για παράδειγμα οι νεότερες ανακαλύψεις καταδείχνουν, ότι στο μικρόκοσμο της Κβαντικής Φυσικής, όπως και στον μεγάλο κόσμο της Αστροφυσικής υπάρχει αλληλοδιαδοχή, το ένα εμπεριέχεται στο άλλο, όπως και η Νευτώνια Φυσική(καθαρή διαλεκτική), μέσα στα παραπάνω, δε μπορούν να μετακινήσουν το χρόνο μπροσά η πίσω όπως σε ένα ρολόι, είναι μια κλειδωμένη κατάσταση, που ο Βολονταρρισμός τόσο ο υποκειμενικός, όσο και ο αντικειμενικός , δεν μπορούν να το αποδεχθούν, ειδικά σε ένα κλειστό κύκλωμα όπως είναι η Νευτώνια Φυσική, που λειτουργεί στον ένα η στον άλλο βαθμό παντού αλλά όχι το ίδιο, εξαρτάται κι από άλλους παράγοντες. Δε μπορείς μια συνάρτηση, με ένα συγκεκριμένο πεδίο ορισμού, που όμως εξαρτάται από άλλες συναρτήσεις μετατρέποντας τες όπως το ηλιακό σύστημα, το γαλαξία και το δικό μας σύμπαν να το γυρίσεις όπως τα γρανάζια του ρολογιού, αυτό είναι αδύνατον.
Τι είναι δυνατόν σύμφωνα με τον Μινκόφσκι, την υλιστική διαλεκτική
και την αστροφυσική, μέσα από τον κβαντικό μικρόκοσμο;
Αν το κλειστό κύλωμα της νευτώνιας φυσικής δεν αφήνει το βέλος του χρόνου να κυλήσει, γιατί εξαρτάται και είναι αυνδεδεμένο με άλλα εκατοντάδες εκατομμύρια κλειστά κυκλώματα δια της αντιστροφής της
περιστρεφόμενης υφηλίου, η της επιτάχυνσης της, θα σπάσει όλο το σύστημα το οποίο στηρίζεται στην παγκόσμια έλξη, άρα είναι εκ των πραγμάτων αδύνατη.
Τι γίνεται όμως με την ταχύτητα του φωτός, όταν ταξιδεύουμε με αυτήν;
“Όταν κινούμαστε γρήγορα στον χώρο, κινούμαστε αργά στον χρόνο, κι όταν κινούμαστε γρήγορα στο χρόνο, κινούμαστε αργά στο χώρο”, κάτι που ξεπερνάει τη Νευτώνια Παγκόσμια Έλξη, ωστόσο εδώ, μπαίνουμε σε άλλα χωράφια της Αστροφυσικής, όπου ο χωροχρόνος καμπυλώνει.
Αυτό δεν επηρεάζει το κλειστό κύκλωμα, παρά μόνο τον ταξιδιώτη που τρέχει με την ταχύτητα του φωτός, ενώ αν περάσει από τη λεγόμενη σκουλικότρυπα και βρεθεί σε ένα άλλο σύμπαν νεότερο, τότε και πάλι θα ξαναδεί τον εαυτό του νεότερο, ενώ αν πάει σε ένα άλλο σύμπαν πιο γερασμένο από το δικό μας, τότε θα τον δει γηραιότερο.
Φυσικά υπάρχει και μια άλλη εκδοχή, που πατάει πάνω της και πολλοί φιλοσόφοι του Δ.Υ σήμερα, ειδικά οι οπαδοί του Βαζιούλιν υποστηρίζουν και είναι οι εκφραστές της σχολής «Διαλεκτική της Αναδημιουργίας» που πατάει πάνω στο Μινκόσφκι και στο Βαζιούλιν, και λέει ότι αν η ανθρωπότητα φτάσει στο επίπεδο της «ώριμης ανθρωπότητας» (Βαζιούλιν), θα αποκτήσει την τεχνολογική ισχύ να «πλοηγηθεί» σε αυτόν τον χάρτη του Μινκόφσκι και να ανακτήσει τις χαμένες στιγμές.
Φυσικά ο Βαζιούλιν, λέει Αν η ζωή σου πρόκειται να επαναληφθεί ακριβώς η ίδια, τότε δεν υπάρχει ποιοτική αλλαγή, υποστηρίζει, πως ο κομμουνισμός είναι μια νέα ποιότητα ύπαρξης, όπου ο άνθρωπος παύει να είναι ένα «βιολογικό ον που επαναλαμβάνεται» και γίνεται κυρίαρχος του χωροχρόνου.
Είναι ένας «Κοσμοϊστορικός Υλιστής». Πιστεύει ότι ο άνθρωπος είναι η ύλη που απέκτησε συνείδηση για να καταλάβει τον εαυτό της και να νικήσει τον θάνατο μέσω της επιστήμης, ωστόσο αυτό δε μπορεί να γίνει με το με το βέλος του χρόνου, αλλά με τον χρόνο ως 4η νέα διάσταση που η ένωση χώρου και χρόνου είναι η απόλυτη επιβεβαίωση της ενότητας των αντιθέτων.
Εδώ πέρα, ο «κοσμικός συγχρονισμός», προέρχεται από την ιδέα ότι ο χρόνος δεν είναι ένα βέλος, αλλά μια διάσταση της ύλης, μέσα σε μια αέναη κίνηση, κι εδώ για μια ακόμη φορά ο Δ.Υ επιβεβαιώνεται κατά τρόπο δραματικό.
Η πραγματικότητα που εκλαμβάνει η φυσιολογία μας για αληθινή, είναι στρεβλωμένη.
Αυτό που ονομάζουμε πραγματικότητα είναι η καθρέφτιση της μη κατανοητής και αντιληπτής, για εμάς πραγματικότητας, σε έναν καθρέφτη δημιουργημένο από την φυσιολογία μας. Αυτός ο τετραδιάστατος κόσμος που ζούμε (τετραδιάστατος μαζί με την διάσταση του χρόνου) είναι μία ψευδαίσθηση και ονομάζεται χωροχρόνος Μινκόβσκι. Στην πραγματικότητα έξω στο σύμπαν υπάρχει ένας ωκεανός κοχλάζουσας ενέργειας η οποία πηγαίνει στον εγκέφαλό μας και αυτός, την μεταφράζει ως ήχο, χρώματα, ύλη, ενέργεια κτλ. Δηλαδή ο εγκέφαλός μας λειτουργεί ως ένας βιοϋπολογιστής, ο οποίος παίρνει μια πληροφορία (την ενέργεια) και την μεταφράζει ανάλογα με το πως είναι προγραμματισμένος.

8) Δημήτρης Κασιούρας (1927–2010) Φιλόσοφος, Μεταφραστής και Διανοητής

Δημήτρης Κασιούρας: Ο Φιλόσοφος της Τασκένδης

Ο Δημήτρης Κασιούρας (1927–2010) υπήρξε ηγετική μορφή της διανόησης των πολιτικών προσφύγων. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο της Τασκένδης και, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έγινε ο κύριος εκφραστής της σχολής του Βαζιούλιν.
Ο σπουδαιότερος Έλληνας Φιλόσοφος Δ. Κασιούρας γεννήθηκε στην Ελλάδα (Θεσσαλία) και εντάχθηκε από νεαρή ηλικία στην ΕΠΟΝ, συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση και στον Εμφύλιο Πόλεμο, υπήρξε μαχητής, μέσα από τις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ), ενώ μετά την υποχώρηση του ΔΣΕ το 1949, κατέφυγε ως πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση, εγκαταστάθηκε στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν, η οποία αποτελούσε το μεγαλύτερο κέντρο της ελληνικής πολιτικής προσφυγιάς.
Τόσο οι Σπουδές του, όσο και η Ακαδημαϊκή του Πορεία αποτέλεσαν σημείο αναφοράς, σπούδασε Φιλοσοφία στη Σοβιετική Ένωση, όπου ήρθε σε επαφή με τα κορυφαία πνευματικά ρεύματα της εποχής, εξειδικεύτηκε στον Διαλεκτικό και Ιστορικό Υλισμό, με ιδιαίτερη έμφαση στη μεθοδολογία των κοινωνικών επιστημών, κι εκεί ήταν η μεγάλη συνεισφορά του.
Συνδέθηκε στενά με το έργο του Βίκτορ Βαζιούλιν (Viktor Vazyulin), αποτελώντας έναν από τους πρώτους και βαθύτερους μελετητές της «Λογικής της Ιστορίας» στον ελληνόφωνο χώρο.
Μετά τον επαναπατρισμό του και την επιστροφή του στην Ελλάδα παρουσίασε πλούσιο συγγραφικό Έργο, αφιερώθηκε στη συγγραφή και τη μετάφραση θεμελιωδών φιλοσοφικών έργων, υπήρξε η «γέφυρα» μεταξύ της σοβιετικής φιλοσοφικής πρωτοπορίας (σχολή Βαζιούλιν) και της Ελληνικής Διανόησης.
Κύρια Συμβολή: Η προσπάθειά του να αναδείξει τον Μαρξισμό όχι ως ένα σύνολο τσιτάτων, αλλά ως μια αυστηρή επιστήμη που εξελίσσεται παράλληλα με τις φυσικές επιστήμες (φυσική, κοσμολογία), πράγμα που τον έκανε ιδιαίτερα δημοφιλή στην Μαρξισιτκή και Λενινιστική Διανόηση στη χώρα.
Ο Δημήτρης Κασιούρας δεν ήταν απλώς ένας καθηγητής στην Τασκένδη· ήταν ο άνθρωπος που προσπάθησε να ενώσει την «Διαλεκτική» Σοβιετική φιλοσοφία με την πρωτοπορία της επιστήμης, δημιουργώντας ένα μείγμα που για πολλούς θεωρείται «αιρετικό».
Γιατί όμως συνδέει με τόση ένταση, συνέπεια και έκταση τη Φυσική με τον Διαλεκτικό Υλισμό;
Για τον Κασιούρα (και τον Βαζιούλιν), ο Μαρξισμός δεν είναι μια «κοινωνική θεωρία» για τις απεργίες και τα μεροκάματα, που ούτε και ο Μαρξισμός λέει τέτοια(καλύτερα μεροκάματα δλδ), αλλά είναι η Επιστήμη των Επιστημών.
Η Σύντηξη και το Σύμπαν: Πίστευε ότι η ανθρωπότητα, κατακτώντας την ενέργεια (πυρηνική σύντηξη), θα πάψει να είναι δέσμια του πλανήτη Γη. Θα γίνει «κοσμικό ον».
Ο Μινκόφσκι και ο Χρόνος: Χρησιμοποιεί τον τετραδιάστατο χωρόχρονο του Μινκόφσκι για να αποδείξει ότι το παρελθόν δεν «σβήνει», αλλά παραμένει εγγεγραμμένο στη δομή του σύμπαντος.
Η «Αναδημιουργία» και το Deja Vu
Η Υλιστική Αθανασία: Ο Κασιούρας υποστήριζε ότι η «ώριμη ανθρωπότητα» θα έχει τη γνώση να ανακτήσει την πληροφορία της ύλης. Αν η συνείδηση είναι «οργανωμένη ύλη», τότε θεωρητικά μπορεί να ανασυντεθεί, που όμως κρύβεται το Deja Vu;
Στο πλαίσιο αυτής της σχολής, δεν ερμηνεύεται ως «μαγεία», αλλά ως «ασυνείδητος συγχρονισμός» με τις αντικειμενικές δομές του χωροχρόνου που υπάρχουν ήδη (σύμφωνα με τον Μινκόφσκι).
Η Σύγκρουση με τους «Δυτικούς» (Καστοριάδη, Αξελό), ήταν επική, και στην πραγματικότητα τους αποκαθηλώνει μαζί με τη σχολή των “Νεορθόδοξων” στους οποίος άνηκαν «ρηχοί» διανοητές αλλά και καλλιτέχνες όπως ο
Δ. Σαββόπουλος, για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο που δίδασκε ο Κασιούρας.
Κατά του «Φαντασιακού»: Για τον Κασιούρα, ο Καστοριάδης είναι ιδεαλιστής γιατί δίνει έμφαση στη φαντασία και όχι στους σιδερένιους νόμους της ύλης.
Κατά του «Παιχνιδιού»: Ο Αξελός θεωρείται μηδενιστής γιατί βλέπει τον κόσμο σαν ένα «παιχνίδι» χωρίς σκοπό, ενώ ο Κασιούρας βλέπει μια νομοτελειακή άνοδο προς την κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στο σύμπαν.

Κυριότερα Βιβλία & Μεταφράσεις

“Η Λογική της Ιστορίας” (Β. Βαζιούλιν) Η μνημειώδης μετάφραση και επιμέλεια του έργου που θεωρείται η «κορυφή» της διαλεκτικής σκέψης.
“Για τη Λογική της Ιστορίας” Δικό του έργο, όπου αναλύει και επεξηγεί τις έννοιες του Βαζιούλιν για την «ωριμότητα» της ανθρωπότητας.
“Φιλοσοφικό Λεξικό” (Ρόζενταλ-Γιούντιν) Συμμετείχε ενεργά στη μεταφορά και απόδοση αυτού του κλασικού έργου στα Ελληνικά, διαμορφώνοντας τη φιλοσοφική ορολογία στην Ελλάδα, η οποία μέχρι τη λεγόμενη μεταπολίστευση αγνοούνταν, δείχντοντας και το μηδενιικό φιλοσοφικό υπόβαθρό της χώρας από το 1949-1974.
“Υλισμός και Εμπειριοκριτικισμός” (Λένιν) Επιμελήθηκε εκδόσεις έργων του Λένιν, προσδίδοντας ακρίβεια στις φιλοσοφικές έννοιες.
“Μαρξισμός και Νεορθόδοξοι” (1988)

Η Ανωτερότητα της Σοβιετικής Σχολής

Οι δυτικοί «μαρξιστές» βλέπουν το κβάντο, τον γαλαξία, τον άνθρωπο — αλλά τα βλέπουν σαν ασύνδετα κομμάτια. Η σχολή του Ιλιένκοφ–Βαζιούλιν–Μινκόφσκι–Ρόζενταλ βλέπει την ενότητα του κόσμου.
Η κίνηση του ηλεκτρονίου συνδέεται με την κίνηση της κοινωνίας μέσω της καθολικότητας των νόμων της διαλεκτικής. Ο Ρόζενταλ κωδικοποίησε τις κατηγορίες. Ο Ιλιένκοφ εξέλιξε την έννοια του ιδεατού ως κοινωνικής μορφής της ύλης. Ο Βαζιούλιν συστηματοποίησε τη λογική της ιστορίας. Ο Μινκόφσκι έδωσε μαθηματική μορφή στη διαλεκτική του χωροχρόνου.
Και ο Κασιούρας; Έφερε όλα αυτά στο ελληνικό θεωρητικό πεδίο, παλώντας ενάντια στον δογματισμό, τονιζόμενος όχι τα συνθήματα, αλλά τη διαλεκτική μέθοδο.

Ο Δυτικός Μαρξισμός: Μια Συστηματοποιημένη Ανοησία

Ο δυτικός μαρξισμός — από τη Σχολή της Φρανκφούρτης μέχρι τους Καστοριάδη, τους Καταστασιακούς, τον Αξελό — είναι βαθιά καρτεσιανός και αριστοτελικός. Αρνείται την αντικειμενική αλήθεια. Γι’ αυτόν, «όλα είναι λόγος» ή «όλα είναι υποκειμενικά».
Αυτή η λογική, που αποθεώνει την ανακύκλωση των ιδεών χωρίς διαλεκτική συνέχεια, είναι μια συστηματοποιημένη ποδοσφαιρική ανοησία τύπου Γκουαρντιόλα.
Αντίθετα, ο διαλεκτικός υλισμός είναι η μόνη θεωρία που μπορεί να ερμηνεύσει την αστροφυσική χωρίς να καταλήγει σε θρησκευτικού τύπου μυστικισμούς — όπως κάνουν πολλοί δυτικοί φυσικοί σήμερα, μιλώντας για «πολυσύμπαντα» ή «συνείδηση που δημιουργεί πραγματικότητα».

Το Σύμπαν ως Διαλεκτικό Σύστημα

Ο διαλεκτικός υλισμός δεν πιστεύει στα δυϊστικά Αριστοτελικά σήματα, “αρχή, μέση και τέλος” — ούτε στην «Μεγάλη Έκρηξη» ως απόλυτη αρχή, όπου αμφότερα τα αντιπαλεύει λυσσαλέα και όχι άδικα.
Το σύμπαν είναι αέναος μετασχηματισμός, με άλματα, ασυνέχειες, άρσεις. Οι μαύρες τρύπες, οι σκουληκότρυπες, τα υπονανομετρικά φαινόμενα — δεν είναι «τρόποι διαφυγής», αλλά μηχανισμοί αναδημιουργίας της ύλης.
Η ύλη δεν χάνεται. Μετασχηματίζεται. Και η συνείδηση — ως κοινωνικό προϊόν — διατηρεί τη μνήμη αυτών των μετασχηματισμών, ακόμα κι αν φαίνεται «ημι-διαγραμμένη».

Συμπέρασμα: Η Μόνη Κοσμοθεωρία Χωρίς Σκηνοθέτη

Ο διαλεκτικός υλισμός είναι η πιο συνεκτική ερμηνεία της φύσης, της κοινωνίας και του σύμπαντος — χωρίς σκηνοθέτες, χωρίς μεταφυσικά κενά, χωρίς θεούς ή ατομικές βούλησες. Και όμως, δεν λέει απλώς: «Δεν χρειάζεται Θεός». Λέει κάτι βαθύτερο:

«Ο Θεός είναι η ίδια η ύλη. Κινείται. Μετασχηματίζεται. Αναδημιουργείται. Αλλά δεν είναι Θεός — είναι ύλη σε κίνηση.»

Αυτό είναι το μεγάλο ξεπέρασμα: δεν αρνείται την έννοια του θεϊκού για να την αντικαταστήσει με κενό· την αναδιαμορφώνει ως διαδικασία της ίδιας της ύλης.
Η ανάσταση, αναδιάταξη; Είναι «Aufhebung»  (Άρση ή Υπερκέραση)
Η μετενσάρκωση; Είναι επανενσάρκωση του περιεχομένου σε μια νέα μορφή, σε ένα άλλο πεδίο ορισμού, με άλλο χωροχρονικό περιεχόμενο.
Η αιώνια επιστροφή? Είναι διαλεκτική ανασύνθεση, όχι από το ίδιο σημείο, ούτε στο ίδιο σημείο, η ιστορία δεν είναι κύκλος που επαναλαμβάνεται, αλλά σπείρα που εξελίσσεται.
Και αν υπήρχε από την αρχή, θα είχε αφαιρέσει τον μεταφυσικό μανδύα από τις μεγάλες πνευματικές παραδόσεις — τον ινδουισμό, τον ζωροαστρισμό, τον ορθόδοξο χριστιανισμό — και θα τις είχε βοηθήσει να δουν την ανάσταση, τη μετενσάρκωση, την αιώνια επιστροφή όχι ως μυστήρια, αλλά ως διαλεκτικές διαδικασίες μετασχηματισμού της ύλης.

Δεν χρειάζεται θεός.
Δεν χρειάζεται ψυχή.
Χρειάζεται Ύλη και Κίνηση.

Αυτός είναι ο επιστημονικός κομμουνισμός.
Η μόνη κοσμοθεωρία που υπηρετεί τον άνθρωπο και το περιβάλλον του — όχι το κέρδος, όχι την εξουσία, αλλά τη νομοτελειακή αλήθεια.

Βιβλιογραφία

• Engels, Friedrich. Dialectics of Nature. Moscow: Progress Publishers, 1972.
• Ilyenkov, Evald V. Dialectical Logic: Essays on Its History and Theory. Moscow: Progress Publishers, 1977.
• Ilyenkov, Evald V. The Dialectics of the Abstract and the Concrete in Marx’s Capital. Moscow: Progress Publishers, 1982.
• Lenin, V.I. Materialism and Empirio-criticism: Critical Comments on a Reactionary Philosophy. Moscow: Progress Publishers, 1970.
• Minkowski, Hermann. “Space and Time.” In The Principle of Relativity. Dover Publications, 1952.
• Rosental, M.M. Principles of Dialectical Logic. Athens: Gkagkarin, 1962. [In Greek]
• Rosental, M.M., & Yudin, P.F. (Eds.). Philosophical Dictionary. Athens: Anagnostides, 1963. [In Greek]
• Vazulin, Viktor A. The Logic of History: Questions of Theory and Methodology. Moscow: Moscow State University Press, 1988.
• Κασιούρας, Δημήτρης Γ. Μαρξισμός και νεοορθόδοξοι: Μερικές σκέψεις γύρω από μια συζήτηση. Athens: Σύγχρονη Εποχή, 1986.
• Κασιούρας, Δημήτρης Γ. (Ed.). Σύντομο κοινωνικοπολιτικό λεξικό. Athens: Σύγχρονη Εποχή, 1995.
• Ιλιένκοφ, Έβαλντ Β. Η διαλεκτική του αφηρημένου και του συγκεκριμένου στο Κεφάλαιο του Μαρξ. Athens: Gutenberg, 1983. [In Greek]
• Ιλιένκοφ, Έβαλντ Β. Η διαλεκτική του Λένιν και η μεταφυσική του θετικισμού. Athens: Σύγχρονη Εποχή, 1988. [In Greek]