Συνοψίζοντας και εμβαθύνοντας στην τοποθεσία του Μαραθίου και του Ακρωτηρίου, η αρχαιολογική σκαπάνη και οι νεότερες έρευνες (όπως αυτές στις θέσεις παλαιολιθικών και νεολιθικών εγκαταστάσεων και στο σπήλαιο του Σχιστού) επιβεβαιώνουν την πρώιμη ανθρώπινη παρουσία και την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Ο Βελχανός, ως θεότητα που συνδέεται άρρηκτα με τους Ιδαίους Δάκτυλους (τους μυθικούς εφευρέτες της μεταλλουργίας και της κατεργασίας του χαλκού), δεν είναι απλώς μια θρησκευτική, μεταφυσική έννοια, αλλά η ίδια η προσωποποίηση της υλικής βάσης της προανακτορικής κοινωνίας: της συλλογικής εργασίας για την εξόρυξη και την παραγωγή.